O libro-CD A gaita na Terra de Melide, escrito por Suso Ascariz, é un exhaustivo traballo de investigación que realiza un percorrido sonoro, literario e fotográfico pola tradición musical desta comarca galega ao longo do século XX.
A obra céntrase especificamente na evolución do instrumento e o seu impacto social nos catro concellos que integran a comarca: Melide, Santiso, Toques e Sobrado dos Monxes.
O contido principal do libro estrutúrase nos seguintes bloques:
Bloques Temáticos
- Contexto histórico: Analiza a evolución e o devir da gaita galega nesta zona durante o século XX, detallando os acontecementos históricos que marcaron o seu fito e a súa progresiva relevancia social.
- Biografías e testemuños: Recolle arredor de 30 testemuños directos, biografías e anécdotas en primeira persoa de vellos gaiteiros, artesáns e agrupacións tradicionais da comarca (como Marcelino Rivas de Toques ou Manuel Lago de Sobrado).
- Espazos de memoria: O relato reconstrúe como era a vida arredor da música tradicional, transportando ao lector ás eiras, as casas, os seráns e as romarías onde a gaita desempeñaba unha función social determinante. [1, 2]
- A gaita de galleto: Dedica atención a particularidades organolóxicas da zona, como a gaita de catro voces (onde o chión e a ronqueta saen da mesma peza), un tipo de gaita moi característico do interior de Galicia.
- Arquivo fotográfico: Inclúe unha ampla e valiosa colección de fotografías históricas e documentais de época que ilustran os músicos e o ambiente da comarca.
Cancioneiro e Material Sonoro
- 60 partituras: O volume recompila sesenta partituras musicais da comarca, moitas delas totalmente inéditas.
- CD Musical: Acompaña ao libro un disco compacto coa gravación de catro muiñeiras da Terra de Melide compostas polo propio autor e interpretadas en diferentes estilos tradicionais.
Después de cuatro años de estudio e investigación. A gaita na terra de Melide, es un recorrido sonoro, literario y fotográfico por la tradición musical de una región. Tomando como referencia especial los municipios de Sobrado dos Monxes, Toques, Melide y Santiso, donde se estudia la evolución de la gaita gallega en estas tierras a lo largo del siglo XX describiendo el contexto histórico y los hechos más relevantes que marcaron el futuro del instrumento.
Se trata de un trabajo de investigación construido también a través de las biografías de gaiteros y artesanos en el que se cuentan vivencias y anécdotas en primera persona y que nos remonta a las eras, las casas, las romerías y todos aquellos espacios de la Tierra de Melide en los que se se tocaba y en el que la gaita iba adquiriendo paulatinamente una función social decisiva.
CRÍTICA ESPECIALIZADA
A crítica especializada destaca o libro-CD A gaita na Terra de Melide, do músico e investigador Suso Ascariz, como un exhaustivo e imprescindible traballo de recuperación etnográfica. A obra é valorada como un piar fundamental para salvagardar a memoria musical de Galicia.
Os principais argumentos da crítica e dos especialistas do sector dividen o seu valor en catro puntos clave:
- Defensa dos localismos: Críticos musicais en medios como La Voz de Galicia sinalan que o libro alerta de forma certeira sobre como a "moda" ou a estandarización actual á hora de tocar a gaita corre o risco de sepultar os matices locais e empobrecer o universo do instrumento. A obra de Ascariz reivindica xustamente a riqueza desas variantes comarcais propias.
- Rigor histórico e antropolóxico: O volume destácase polo seu profundo percorrido documental, recollendo preto de 30 biografías e testemuños directos de gaiteiros e artesáns do século XX de Melide, Santiso, Toques e Sobrado dos Monxes.
- Función social do instrumento: A crítica eloxia como o texto non se limita ao aspecto técnico, senón que reconstrúe o contexto histórico e devolve a gaita ao seu espazo natural (as eiras, as romarías e as casas), explicando a súa evolución como un elemento de cohesión social determinante.
- Gran valor documental e práctico: A inclusión dun arquivo fotográfico histórico, un repertorio de 60 partituras (moitas delas inéditas) e un CD con catro muiñeiras compostas polo autor converten o proxecto nunha ferramenta pedagóxica moi gabada polos docentes de música tradicional.
O AUTOR
Suso Ascariz é un destacado gaiteiro, docente, compositor e investigador da música tradicional galega, estreitamente vencellado á comarca da Terra de Melide.
A súa traxectoria profesional e artística divídese en tres vertentes fundamentais:
- Investigación etnográfica: Dedicou catro anos de intenso traballo de campo a rescatar a memoria histórica da gaita na comarca que abrangue Melide, Santiso, Toques e Sobrado dos Monxes. Este esforzo culminou na publicación en 2021 do seu aclamado libro-CD A gaita na Terra de Melide, onde rescatou biografías de artesáns e gaiteiros esquecidos.
- Difusión e audiovisual: Como divulgador cultural, impulsou a recuperación de pezas tradicionais únicas, como a gravación e produción do videoclip da Xota de Toques en La Voz de Galicia , co obxectivo de achegar o folclore local ás novas xeracións a través de formatos visuais modernos.
- Liderado musical: É o director e alma mater do proxecto musical Xascariz, unha banda coa que leva os escenarios composicións de corte tradicional e pezas de autoría propia (como as súas muiñeiras) cun directo moi arroupado e solvente.
Como mestre de gaita, centra a súa filosofía en ensinar a tocar respectando os matices locais, fuxindo da estandarización xeográfica do instrumento para manter viva a identidade de cada comarca.
_____
Editorial: Suso Ascariz 2021
Idioma:Galego
_____
Editorial: Suso Ascariz 2021
Idioma:Galego