JOSÉ SUÁREZ: UNS OLLOS VIVOS QUE PENSAN. UNOS OJOS VIVOS QUE PIENSAN

• Primeras series y Vanguardia: Muestra su ruptura con el costumbrismo de la época a través de la influencia de movimientos europeos como la Nueva Objetividad. Destaca la famosísima fotografía del niño con la maqueta de la dorna Javiota.
• Etapa de Exilio: Recoge las series producidas tras el estallido de la Guerra Civil española, periodo en el que Suárez viaja por América y Asia. Incluye su impactante cobertura de La Pampa (Argentina), su inmersión cultural en Japón y paisajes remotos de Sudamérica. 
• Retorno: Documenta su regreso a España en 1959. Esta sección recopila su icónica serie de Mariñeiros (marineros gallegos donde retrata con crudeza y dignidad el mar), además de recorridos por La Mancha, Ibiza, la serie de tauromaquia Touros (1967) y sus reportajes europeos como corresponsal (como la serie Glyndebourne). 
• Galería de intelectuales: El libro incluye retratos íntimos y de gran fuerza psicológica de sus amigos y coetáneos, grandes figuras de la cultura como Miguel de Unamuno, Rafael Alberti, José Bergamín o Eduardo Blanco Amor. 

• Estudios pormenorizados de los fotógrafos e investigadores gallegos Xosé Luis Suárez Canal y Manuel Sendón (comisarios del proyecto original). 
• Ensayos críticos de Juan Manuel Bonet (crítico de arte y exdirector del Instituto Cervantes) y del comisario experto en fotografía Alberto Martín. 
• Textos históricos recuperados de catálogos antiguos, como los escritos que el propio Suárez o el autor Eduardo Blanco Amor redactaron en su momento para presentar la serie Mariñeiros. 

DÍA DAS ARTES GALEGAS 2026, DEDICADO A JOSÉ SUÁREZ.
A Real Academia Galega de Belas Artes homenaxea a José Suárez pola súa traxectoria vangardista, humanista e etnográfica, con actos centrais na súa vila natal, Allariz.

José Suárez (Allariz, 1902 – A Guarda, 1974) empeza a facer fotos cando aproba o  Bacharelato en Ourense e o seu pai lle regala unha cámara fotográfica.
José Suárez é un fotógrafo absolutamente singular dentro da fotografía histórica galega. As súas imaxes teñen unhas características moi definidas, que se manteñen ao longo de toda a súa longa traxectoria fotográfica e que son produto dunha visión reflexiva, moi privado e determinada por unha rica formación cultural. Todo iso dálle un claro carácter de autor do que xeralmente carecen os fotógrafos profesionais históricos
Licenciouse en Dereito pola Universidade de Salamanca. A partir de aí, comeza a facerlle fotos as súas irmáns e a publicar algunhas reportaxes como afeccionado en Vida Gallega  sobre Allariz e a súa Festa do Boi.
Tamén fotografía terras de Salamanca, como La Alberca, Candelario, Peña de Francia…
En 1932 realiza as series etnográficas da romaría de San Vitoiro  (Allariz), dos oleiros (Niñodaguia), de beiramar (Rias Baixas), da malla  (Paicordeiro e San Salvador dos Penedos, no concello de  Allariz), ou os carros e as feiras. Nestas series apréciase xa a vinculación coa nova linguaxe das  vangardas  fotográficas.

O fotófrafo cosmopolita, o máis internacional dos fotógrafos galegos, pola trascendencia da súa ampla obra e tamén pola súa obrigada vida nómada de exiliado, tras militar activamente no bando republicano, que perdeu a guerra civil.
Naceu en Allariz, Ourense, en 1902, no seo dunha familia acomodada que fará universitarios aos seus fillos, varios dos cales teñen temperamento artístico e entre os que destacará tamén Marcial, novelista e dramaturgo, en español e en galego.
Estuda a carrera de Dereito en Salamanca, onde será un militante activo da FUE e amigo de Unamuno, a quen retratará numerosas veces en imaxes que percorreron o mundo.
Os seus primeiros traballos publicados aparecen en revista "Vida galega" en 1921.
En 1932 aparece o seu libro sobre Salamanca, prologado polo ilustre vasco reitor daquela Universidade. Instálase en Madrid para trabajar na empresa cinematográfica Cifesa. Fai amizade con intelectuais republicanos e publica traballos en diversas revistas. En 1936 inicia súa película sobre os mariñeiros galegos, que non conclúe, xa que ten que exiliarse na Arxentina. Alí remátaa.
Gaña diversos premios e prosegue coas súas publicacións en medios bonaerenses. As súas exposiciones sucédense en diversas ciudades de Sudamérica, onde publica libros como "Neve na cordilleira", que data de 1942.
En 1953 viaxa a Xapón como corresponsal do diario "A Prensa", da capital arxentina, e neste país oriental permanece dos años , facendo trabajos que recorrerán o mundo como cartas turísticas. Publica fotos nas famosas revistas norteamericanas "Life" e "Ou.S. Camera". En 1959 regresa a España e reencontrase con vellos amigos e correlixionarios en diversas ciudades, entre eles José Núñez, fotógrafo de Salamanca, tamén multipremiado. Prosegue o seu traballo en "A Prensa" con series famosas, como dedicadas a Virginia Wolf, Kurosawa, a acrópole de Atenas, etc.
 Percorre A Mancha e publica el libro "La vida y la muerte del toro de lidia".
A sala de arte de Caixavigo acolle a su exposición "Mariñeiros" en 1967, un acontecemento que percorrerá Ourense E oUtras cidades galegas.
 Reside en Vigo a algún tiempo, cargado de récordos e amarguras da guerra, sin talante incapaz de superar as sus consecuencias.
Trasládase a Ourense, onde se relaciona con intelectuales e artistas.
Tráxicamente, pon fin á su vida na Garda ao iniciarse o  ano 1974, en soidade angustiada, como vivira os últimos años.
Póstumamente é obxeto de exposicións e homenaxes. Edicións Xerais publica o seu libro "Terra, mar e xentes". O concello de Vigo, unha antoloxía da súa obra, a coidado de Manuel Sendón o Xosé Luís Suárez Canal, o seu sobriño e estudoso, que tamén editarán o primoroso álbum da serie do Centro de Estudios Fotográficos de Vigo, en 1993. Suárez é un intelectual, de fondas preocupaciones sociales, que utiliza una cámara como vehículo de expresión,de testemuño e denuncia, siempre desde una estética espida, precisa, na que o documental é trascendido pola beleza. Unha Galicia desaparecida de xentes, trabajos, romarías, tipos, ambientes, perdurará pola sensibilidade deste artista razonante, esixente, inconformista, radical, pionero de modos despois estendidos por medio mundo. Testemuña Galicia, Xapón, Argentina, si, pero trátase de viaxes ao redor do su propio cerebro, cuxo condicionamento político, irrenunciable, é desbordado ao fin pola súa sensibilidade, dun lirismo conciso e emocionante. Ninguén viu o mundo mariñeiro de Galicia como soubo velo el, sen retórica, como acaece coa Mancha ea festa taurina, que desfolkloriza de majeza e pintoresquismo para que sexa fonda e dramática realidade. Para el mundo, Miguel de Unamuno es como el viu Suárez, íntimo, introvertido, nada mayestático. Soubo facer trascendente o cotián, elevando a perdurable o meramente anecdótico e circunstancial.

___

Editorial: Xunta de Galicia 05-2026
Idioma: Galego / Castelán / Inglés
Páxinas 383
TAPA DURA
FOTOGRAFÍA
GALICIA