- Unha figura borrada: Dolores del Río foi unha muller de gran presenza pública, gañadora de decenas de premios literarios e que publicou na prensa case a diario durante 40 anos. Porén, o seu nome desapareceu dos rexistros debido á súa militancia ideolóxica.
- A contradición ideolóxica: A diferenza doutras escritoras da época, Del Río situábase no espectro ultraconservador, ultracatólico e españolista. Aínda que coincidía coas feministas dos anos 20 na necesidade de educar as mulleres e abrirlles espazos intelectuais públicos, facíao sempre desde unha estrita moral patriarcal e relixiosa.
- Escribir en galego desde a dereita: Un dos puntos máis incómodos e analizados no ensaio é que, malia a súa ideoloxía españolista, Dolores del Río escribiu e publicou en galego, chegando a facelo incluso en plena Guerra Civil.
- Antoloxía incluída: O volume non só reconstrúe a súa biografía, senón que incorpora unha antoloxía de textos (en galego e castelán) escritos por ela entre 1896 e 1943, permitindo recuperar de primeira man a súa calidade literaria e os seus discursos.
Non podemos entender a nosa historia –política ou cultural– galega, a do último século e medio do noso país, sen escoitar, sen coñecer, todas as voces. Tamén as que máis nos poidan incomodar. Voces como a da autora coruñesa Dolores del Río Sánchez-Granados.
Unha figura totalmente esquecida, por varios motivos: pola histórica exclusión das mulleres da cultura (e máis se esas mulleres actuaron fóra dos centros hexemónicos españois), porque escribiu nunha etapa que é das menos estudadas da literatura galega (de 1913 é o seu primeiro texto en galego), e pola súa posición ideolóxica.
Autora dun só libro en vida, Dolores del Río foi unha laureada poeta, docente, activista social na Coruña de entreséculos… e ultraconservadora. Coincidía coas feministas dos anos 20 na necesidade de dar espazo e osíxeno na vida pública ás mulleres intelectuais, de defender o dereito á educación… pero todo dende unha moral ultracatólica e españolista, que non lle impedía, non obstante, facelo en galego, mesmo en plena guerra civil.
«Enfrontarse á súa obra obríganos a soster algunhas incomodidades no centro do discurso: que moitas mulleres exerceron violencias patriarcais contribuíndo activamente a reforzar os mesmos límites que as aprisionaban», afirma Ana Belén Feijoó, autora deste revelador ensaio, un volume que incorpora unha antoloxía de textos (en galego e castelán) escritos entre 1896 e 1943.
A AUTORA
- Investigación e publicacións: Centrou gran parte do seu traballo na figura da pintora vangardista Maruja Mallo e na recuperación do legado de escritoras esquecidas, como a autora galega Dolores del Río (autora do libro Dolores del Río: A palabra e a cruz, publicado por Alvarellos Editora / Ministerio de Cultura). Investiga tamén sobre estudos patrísticos, historia tardobizantina, iconografía romana e historia do monacato.
- Divulgación e xestión cultural: Traballa como guía cultural e conferenciante, realizando visitas guiadas (por exemplo, en espazos como o Museo Reina Sofía) e colaborando en proxectos educativos e proxectos de difusión artística en Madrid (a través de iniciativas como Voilàrt).
_____
Editorial: Alvarellos 09-2026
Idioma: Galego
Páxinas: 231
ENSAIO
HISTORIA
GUERRA CIVIL E REPRESIÓN