A NOSA TERRA É NOSA! A XEIRA DAS IRMANDADES DA FALA (1916-1931)

• Obxectivo totalizador: O ensaio ofrece unha crónica minuciosa e fiel de toda a traxectoria, debates internos, campañas, conflitos e iniciativas da entidade que sementou o nacemento do nacionalismo galego contemporáneo. 
• A figura clave de Villar Ponte: O profesor Ínsua outorga un protagonismo central a Antón Villar Ponte como gran dinamizador e impulsor do movemento desde a histórica xuntanza na Coruña do 18 de maio de 1916. 
• O papel de A Nosa Terra: Analízase de xeito profundo a relevancia do voceiro oficial da organización, o xornal A Nosa Terra (que dá título ao libro), unha cabeceira clave no proxecto pioneiro de planificación sociolingüística do idioma galego. 
• Unha viaxe histórica delimitada: A obra abarca desde a eclosión da primeira irmandade en 1916 ata o ano 1931, momento histórico no que a xeira das Irmandades culmina coa creación do Partido Galeguista. 

A presente monografía ve lume para intentar ofrecer unha descrición fiel e detallada da traxectoria, actividades, publicacións, campañas, iniciativas, debates e conflitos que foron balizando o desenvolvemento desta entidade, unanimemente considerada pola historiografía como punto de arranque do nacionalismo galego contemporáneo.

"Cando eu me consideraba o derradeiro supervivente dun pobo suicida, chegou a min a voz alentadora dun escritor. Era Antón Vilar Ponte". Con estas palabras, escritas en A Nosa Terra en marzo de 1936 (n.º 404) para chorar a desaparición física do xornalista de Viveiro, deixaba Castelao ben clara a enorme transcendencia que tanto para si propio como para a historia política e cultural da Galiza no seu conxunto tivera a posta en marcha, o 18 de maio de 1916, da primeira das Irmandades da Fala, á que ben axiña se sumarían outras.
Transcorridos cen anos desde aquel acontecemento histórico, a presente monografía ve lume para intentar ofrecer unha descrición fiel e detallada da traxectoria, actividades,  publicacións, campañas, iniciativas, debates e conflitos que foron balizando o desenvolvemento desta entidade, unanimemente considerada pola historiografía como punto de arranque do nacionalismo galego contemporáneo.
A súa disolución no seo do Partido Galeguista, en decembro de 1931, marca por iso mesmo o remate do noso percorrido, no que propositadamente emprestamos atención ás diversas vertentes esenciais do labor dese auténtico “cerebro colectivo” que foron as Irmandades: a reivindicación idiomática, o labor literario-cultural, a acción política e a elaboración doutrinaria. Optamos por facer un desenvolvemento pegado á cronoloxía, pois pensamos que así, presentados no seu contexto histórico en cada momento, entenderanse mellor os méritos, as dificultades e os logros de cada unha das iniciativas irmandiñas.
Notarase en moitos parágrafos desta monografía a especial relevancia que concedemos á figura e aos textos do promotor das propias Irmandades, Antón Villar Ponte, de quen nos servimos como eixo vertebrador do noso relato e a cuxa obra xornalística acudimos reiteradamente para ilustrar os procesos e reviravoltas da entidade.

CRÍTICA ESPECIALIZADA

• Un verdadeiro acontecemento editorial: A crítica sinalou que o libro non debe pasar desapercibido, xa que supón unha das investigacións máis profundas e completas sobre este movemento político e cultural. 
• Rigor e afán totalizador: Eloxíase a capacidade de Ínsua para recoller e analizar "as máis das dimensións posibles" do obxecto de estudo. O autor afonda con minuciosidade en debates internos (ás veces moi agros), asembleas, éxitos e fracasos electorais, sen deixar de lado a produción xornalística nin a creación literaria do período. 
• Manexo dunha bibliografía monumental: Destácase o inxente traballo de documentación e o uso rigoroso de fontes documentais directas e históricas para artellar as máis de 700 páxinas do ensaio.
• Xusta relevancia aos irmáns Villar Ponte: Os especialistas valoraron positivamente que o libro poña o foco no papel primordial de Antón Villar Ponte (e o seu irmán Ramón) como o verdadeiro motor e dinamizador arredor do cal gravitaba o proxecto irmandiño. 

O AUTOR

• Doutor en Filoloxía Galego-Portuguesa pola Universidade de Santiago de Compostela (USC). Dedicou a súa tese de doutoramento á figura histórica de Antón Villar Ponte.
• Traballa como profesor de Lingua e Literatura Galega no ensino secundario, exercendo a docencia no IES A Basella en Vilanova de Arousa.
• É coautor de diversos manuais escolares, libros de texto e unidades didácticas sobre lingua galega e literatura para o Bacharelato.

• Principais Biografías e Ensaios: Investigou a fondo a personaxes como Maruja Mallo (traballo co que gañou o Premio Ánxel Fole en 2009 xunto a Carlos Nuevo), Lois Tobío, Manuel María, Xosé María Díaz Castro e Antón Villar Ponte. Entre os seus ensaios destaca Común temos a patria (2018), galardoado co Premio Ramón Baltar Feijoo. 
• Creación Poética: Aínda que é máis coñecido polos seus ensaios, publicou os poemarios Devalar das esperas (1995) e Acontece ás veces a ternura (2005).

• É un participante moi activo no tecido cultural galego. Foi socio fundador do Seminario de Estudos Terra de Viveiro e colabora activamente na asociación ProLingua. 
• Forma parte dos consellos de redacción de prestixiosas cabeceiras galegas, sendo o coordinador da revista de cultura marítima Nova Ardentía e membro activo de Aulas Libres e da Revista Galega de Educación. Tamén escribe regularmente en medios locais coma o Heraldo de Vivero. 

____

Editorial: Baía
Idioma: Galego