Camilo Nogueira. Pensar Galicia, pensar o mundo é un libro colectivo publicado en xuño de 2016 pola Fundación Otero Pedrayo (coeditado en colaboración coa Secretaría Xeral de Política Lingüística e distribuído pola canle de Galaxia). O volume constitúe o libro-homenaxe oficial editado con motivo da entrega do Premio Trasalba 2016 a Camilo Nogueira Román.
A obra condensa os seguintes eixes e contidos fundamentais:
- Unión de tradicións galeguistas: Os textos recoñecen en Camilo Nogueira unha traxectoria de absoluto compromiso que serve de fío condutor entre a vella Xeración Nós (liderada por Ramón Otero Pedrayo) e o nacionalismo moderno. A Fundación eloxia a súa loita por unha Galicia libre, sen dependencias, forte e ilusionada na súa propia construción.
- Vocación internacional e europea: O volume incide de xeito moi específico no discurso europeísta que Nogueira construíu dende as filas do nacionalismo galego, poñendo en valor o seu incansable traballo en Bruxelas e o seu papel definitorio á hora de situar a Galicia no mapamundi político e económico.
- Visión multidisciplinar (Varios autores): Ao ser un volume conmemorativo, reúne as achegas e testemuños de diversos persoeiros relevantes do eido intelectual, político e cultural galego, analizando as múltiples facetas de Nogueira como enxeñeiro, economista, activista obreiro, deputado e historiador.
- Discurso de recepción: O libro recolle, seguindo a tradición de cada edición do Premio Trasalba, o texto central do galardoado que dá nome ao título do volume, un percorrido polos principios que guiaron o seu pensamento ético e social dende a Casa de Trasalba para o mundo.
A Fundación Otero Pedrayo recoñece en Camilo Nogueira unha traxectoria de compromiso cunha Galicia nova, ilusionada, a prol da construción de si mesma, dende a liberdade e sen dependencias; un espírito que recolle e continúa a arela que no seu día marcaron os fundadores das Irmandades da Fala e da Xeración Nós.
Tamén a súa afouta vocación europeísta. O discurso europeísta de Camilo Nogueira dende o nacionalismo galego adquire unha significación e unha relevancia especiais.
Dende Galicia, mais ollando o mundo con vocación de universalidade, Camilo Nogueira traballa por unha sociedade plenamente inserida no grande espazo común europeo.
CRÍTICA ESPECIALIZADA
A crítica especializada e os estudosos do galeguismo conciben Camilo Nogueira. Pensar Galicia, pensar o mundo como un volume de referencia para entender a evolución ideolóxica do nacionalismo e o europeísmo galego de vangarda. Ao tratarse dun libro-homenaxe vencellado ao prestixioso Premio Trasalba, a valoración crítica céntrase no valor analítico e simbólico das súas páxinas.
Os eixes esenciais destacados polas recensións e intelectuais salientan os seguintes aspectos:
-
O fío condutor do galeguismo histórico: A crítica destaca como o libro demostra a perfecta continuidade entre a Xeración Nós e o nacionalismo moderno. Os analistas subliñan que Nogueira recolle a testemuña e as arelas intelectuais de figuras como Ramón Otero Pedrayo para adaptalas aos desafíos económicos e sociais do mundo contemporáneo.
A homologación de Galicia en Europa: Un dos puntos máis gabados polas análises (como a laudatio que recolle o libro a cargo do escritor Suso de Toro) é a dimensión internacional do político. A crítica coincide en que os textos do volume ratifican a Nogueira como o gran teorizador de que Galicia debe "pensar o mundo" sen intermediarios, defendendo un discurso europeísta ambicioso fundado na universalidade e na libre determinación. Un perfil poliédrico e coherente: As recensións especializadas valoran a estrutura coral do libro por ser quen de perfilar con rigor científico e humano a complexa traxectoria do homenaxeado. Ponse de relevo a coherencia de unir nun mesmo volume as súas achegas como enxeñeiro na automoción, analista económico e activista na clandestinidade antifranquista. - A vixencia do seu propio testemuño: Os estudosos valoran o propio discurso de Nogueira incluído na peza como unha folla de ruta plenamente vixente, definíndoo como unha lección de dignidade política e un chamamento á construción dunha sociedade galega desacomplexada, próspera e inserida de cheo no espazo común europeo
O AUTOR
Camilo Nogueira Román é unha das figuras históricas e máis influentes do nacionalismo galego contemporáneo, clave na construción política e social da Galicia autonómica e na súa proxección en Europa. Nado en Lavadores (Vigo) en 1936, combinou a súa vertente profesional como enxeñeiro industrial e economista cun incansable compromiso activista e institucional.
A súa traxectoria política e social estrutúrase en catro grandes etapas:
1. Resistencia antifranquista e sindicalismo (Anos 60 e 70)
- Oposición cultural: Presidiu a Asociación Cultural de Vigo nos anos sesenta, converténdose nun importante foco de resistencia e debate fronte á ditadura.
- Lita obreira: Mentres traballaba como enxeñeiro na fábrica de Citroën en Vigo, implicouse a fondo nas históricas vagas obreiras de 1972. Debido a este activismo, foi detido, torturado e finalmente despedido da empresa.
- Fundación do nacionalismo moderno: Formou parte de Galicia Socialista e contribuíu de xeito decisivo a poñer os alicerces do sindicalismo nacionalista galego.
2. O deseño da Galicia autonómica
- O Estatuto de Autonomía: Foi un dos membros da histórica Comisión que elaborou o denominado "Estatuto dos 16" (1979-1980), que serviu de base para o Estatuto de Autonomía de Galicia. [1]
- Voz no Parlamento galego: Tras militar en diversas formacións da esquerda nacionalista (como o POG e Esquerda Galega), foi deputado no Parlamento de Galicia durante catro lexislaturas (1981-1993 e 1997-1999). Como dato histórico, a primeira iniciativa parlamentaria da historia de Galicia levou a súa firma.
- Concelleiro en Vigo: Tamén exerceu o servizo público a nivel municipal como concelleiro na súa cidade natal.
3. Integración no BNG e salto a Europa
- Unidade do nacionalismo: En 1994, a súa formación (Unidade Galega) integrouse no Bloque Nacionalista Galego (BNG), un paso fundamental que unificou o mapa político do nacionalismo galego.
- Eurodeputado (1999-2004): Deu o salto á política internacional como deputado no Parlamento Europeo. En Bruxelas destacou pola defensa dos sectores produtivos galegos (como a pesca e a agricultura) e por unha forte conciencia internacionalista.
- A lingua en Bruxelas: Nogueira fixo historia ao empregar o galego (na súa variante luso-galega) nas sesións do Parlamento Europeo. Grazas a isto, o idioma puido ser recollido de forma oficial polos servizos de tradución, o que lle valeu ser nomeado membro de honra da Associaçom Galega da Língua (AGAL).
4. Recoñecemento intelectual e social
Tralo seu retiro da primeira liña política, continuou cunha prolífica carreira como ensaísta e historiador, analizando a identidade do país. O seu amplo labor foi recoñecido socialmente con galardóns de gran prestixio como o Pedrón de Ouro (2010), o Premio Trasalba (2016) e a Medalla Castelao (2022) que outorga a Xunta de Galicia.
____
Editorial: Galaxia 2016
Idioma: Galego
Páxinas: 112
ENSAIO
HISTORIA
NACIONALISMO
EUROPEISMO