JOSÉ SUÁREZ: UNS OLLOS VIVOS QUE PENSAN. UNOS OJOS VIVOS QUE PIENSAN

DÍA DAS ARTES GALEGAS 2026, DEDICADO A JOSÉ SUÁREZ.

A Real Academia Galega de Belas Artes homenaxea a José Suárez pola súa traxectoria vangardista, humanista e etnográfica, con actos centrais na súa vila natal, Allariz.

Catálogo da exposición "José Suárez. Ollos vivos que pensan" con amplios textos de estudio dos comisarios e especialistas en fotografía.
O catálogo é unha obra máis completa no momento da vida e a obra do fotógrafo José Suárez, e incorpora unha gran cantidade de material inédito referente á súa vida.

O catálogo recorda as mellores obras da devandita exposición, comisariada por dous nombres de referencia no estudo da fotografía galega como son Xosé Luís Suárez Canal e Manuel Sendón. Entre as súas páxinas pódense atopar fotografías do autor dos años 30, da su etapa no exilio e do su posterior retorno á su patria. Tamén inclue unha traducción ao inglés según os textos do catálogo.

José Suárez (Allariz, 1902 – A Guarda, 1974) empeza a facer fotos cando aproba o  Bacharelato en Ourense e o seu pai lle regala unha cámara fotográfica.
José Suárez é un fotógrafo absolutamente singular dentro da fotografía histórica galega. As súas imaxes teñen unhas características moi definidas, que se manteñen ao longo de toda a súa longa traxectoria fotográfica e que son produto dunha visión reflexiva, moi privado e determinada por unha rica formación cultural. Todo iso dálle un claro carácter de autor do que xeralmente carecen os fotógrafos profesionais históricos
Licenciouse en Dereito pola Universidade de Salamanca. A partir de aí, comeza a facerlle fotos as súas irmáns e a publicar algunhas reportaxes como afeccionado en Vida Gallega  sobre Allariz e a súa Festa do Boi.
Tamén fotografía terras de Salamanca, como La Alberca, Candelario, Peña de Francia…
En 1932 realiza as series etnográficas da romaría de San Vitoiro  (Allariz), dos oleiros (Niñodaguia), de beiramar (Rias Baixas), da malla  (Paicordeiro e San Salvador dos Penedos, no concello de  Allariz), ou os carros e as feiras. Nestas series apréciase xa a vinculación coa nova linguaxe das  vangardas  fotográficas.

O fotófrafo cosmopolita, o máis internacional dos fotógrafos galegos, pola trascendencia da súa ampla obra e tamén pola súa obrigada vida nómada de exiliado, tras militar activamente no bando republicano, que perdeu a guerra civil. Naceu en Allariz, Ourense, en 1902, no seo dunha familia acomodada que fará universitarios aos seus fillos, varios dos cales teñen temperamento artístico e entre os que destacará tamén Marcial, novelista e dramaturgo, en español e en galego.
Estuda a carrera de Dereito en Salamanca, onde será un militante activo da FUE e amigo de Unamuno, a quen retratará numerosas veces en imaxes que percorreron o mundo.
Os seus primeiros traballos publicados aparecen en revista "Vida galega" en 1921.
En 1932 aparece o seu libro sobre Salamanca, prologado polo ilustre vasco reitor daquela Universidade. Instálase en Madrid para trabajar na empresa cinematográfica Cifesa. Fai amizade con intelectuais republicanos e publica traballos en diversas revistas. En 1936 inicia súa película sobre os mariñeiros galegos, que non conclúe, xa que ten que exiliarse na Arxentina. Alí remátaa.
Gaña diversos premios e prosegue coas súas publicacións en medios bonaerenses. As súas exposiciones sucédense en diversas ciudades de Sudamérica, onde publica libros como "Neve na cordilleira", que data de 1942.
En 1953 viaxa a Xapón como corresponsal do diario "A Prensa", da capital arxentina, e neste país oriental permanece dos años , facendo trabajos que recorrerán o mundo como cartas turísticas. Publica fotos nas famosas revistas norteamericanas "Life" e "Ou.S. Camera". En 1959 regresa a España e reencontrase con vellos amigos e correlixionarios en diversas ciudades, entre eles José Núñez, fotógrafo de Salamanca, tamén multipremiado. Prosegue o seu traballo en "A Prensa" con series famosas, como dedicadas a Virginia Wolf, Kurosawa, a acrópole de Atenas, etc.
 Percorre A Mancha e publica el libro "La vida y la muerte del toro de lidia".
A sala de arte de Caixavigo acolle a su exposición "Mariñeiros" en 1967, un acontecemento que percorrerá Ourense E oUtras cidades galegas.
 Reside en Vigo a algún tiempo, cargado de récordos e amarguras da guerra, sin talante incapaz de superar as sus consecuencias.
Trasládase a Ourense, onde se relaciona con intelectuales e artistas.
Tráxicamente, pon fin á su vida na Garda ao iniciarse o  ano 1974, en soidade angustiada, como vivira os últimos años.
Póstumamente é obxeto de exposicións e homenaxes. Edicións Xerais publica o seu libro "Terra, mar e xentes". O concello de Vigo, unha antoloxía da súa obra, a coidado de Manuel Sendón o Xosé Luís Suárez Canal, o seu sobriño e estudoso, que tamén editarán o primoroso álbum da serie do Centro de Estudios Fotográficos de Vigo, en 1993. Suárez é un intelectual, de fondas preocupaciones sociales, que utiliza una cámara como vehículo de expresión,de testemuño e denuncia, siempre desde una estética espida, precisa, na que o documental é trascendido pola beleza. Unha Galicia desaparecida de xentes, trabajos, romarías, tipos, ambientes, perdurará pola sensibilidade deste artista razonante, esixente, inconformista, radical, pionero de modos despois estendidos por medio mundo. Testemuña Galicia, Xapón, Argentina, si, pero trátase de viaxes ao redor do su propio cerebro, cuxo condicionamento político, irrenunciable, é desbordado ao fin pola súa sensibilidade, dun lirismo conciso e emocionante. Ninguén viu o mundo mariñeiro de Galicia como soubo velo el, sen retórica, como acaece coa Mancha ea festa taurina, que desfolkloriza de majeza e pintoresquismo para que sexa fonda e dramática realidade. Para el mundo, Miguel de Unamuno es como el viu Suárez, íntimo, introvertido, nada mayestático. Soubo facer trascendente o cotián, elevando a perdurable o meramente anecdótico e circunstancial.

___

Editorial: Xunta de Galicia 05-2026
Idioma: Galego / Castelán / Inglés
Páxinas 383
TAPA DURA
FOTOGRAFÍA