"Voces da Galicia Bárbara" é un relevante ensaio de investigación histórica escrito por Antonio Rodríguez Baixeras, publicado a finais de 2019 . A obra pertence á súa coñecida colección Trivium e constitúe unha peza fundamental para entender a Alta Idade Media en Galicia dende unha perspectiva puramente documental.
O concepto da "Galicia Bárbara"
O autor acuña e delimita o termo "Galicia Bárbara" para referirse a un espazo de tempo moi concreto: o período transcorrido desde os momentos finais do Imperio Romano ata o termo do século XI.
Esta longa etapa identifícase coa Alta Idade Media galega e dáselle por concluída coas fondas transformacións sociais, políticas, relixiosas e artísticas (como a eclosión do románico e o auxe de Santiago) que revolucionaron toda Europa ao longo do século XII.
Obxectivo e Contido da Obra
O libro nace coa intención de arroxar luz sobre unha época historicamente escura e propensa a mitos:
- Fuxir das especulacións: Rodríguez Baixeras sinala que, aínda que existen notables traballos históricos previos, a Alta Idade Media en Galicia adoitaba estar inzada de teorías personalistas e posturas especulativas por mor da escaseza de datos clarificadores.
- Achegamento directo ás fontes: A gran virtude do libro é que ofrece unha monumental recompilación e tradución de textos e documentos de primeira man. O lector pode escoitar de forma directa as "voces" daquel tempo a través de crónicas, doazóns, preitos e manuscritos antigos.
- Comentarios interpretativos: Lonxe de ser unha mera sucesión de documentos fríos, cada texto vai acompañado de detallados comentarios interpretativos elaborados polo autor, o que axuda a contextualizar os feitos históricos, as liñaxes e as tensións políticas e eclesiásticas dese tempo.
Chamamos Galicia Bárbara ao tempo transcorrido en Galicia desde finais do imperio romano ata o termo do século XI. Coñécese tamén como Alta Idade Media, e remata cos cambios sociais, políticos e artísticos do século XII, revolucionarios en toda Europa.
Aínda que existen excelentes traballos sobre a época, tamén abundan as especulacións e as posturas personalistas. Por iso facíase necesario un achegamento ás fontes a través de recompilacións e traducións de textos de primeira man, sen privar aos lectores dunha interpretativa dos feitos ocorridos e que aquí se realiza en detallados comentarios.
Antonio Rodríguez Baixeras é un destacado historiador, profesor de ensino secundario e escritor galego, cunha traxectoria intelectual moi variada que abrangue dende rigorosos ensaios sobre a historia de América e a Alta Idade Media galega ata obras de ficción.
Datos Biográficos e Perfil Académico
- Orixe: Naceu en Ribadeo (Lugo) o 5 de outubro de 1950. É irmán do coñecido poeta e tradutor Xavier Rodríguez Baixeras e do realizador cinematográfico Enrique Rodríguez Baixeras.
- Formación: É Licenciado en Historia Moderna e Contemporánea.
- Profesión: Desenvolveu a maior parte da súa vida profesional dedicado ao ensino secundario como profesor de Historia, unha faceta que vinculou directamente coa creación de material pedagóxico e a divulgación histórica.
Traxectoria Investigadora e Obra Histórica
Como historiador, Rodríguez Baixeras dividiu o seu interese en dous grandes focos xeográficos e temporais:
1. A Historia de América e do Mundo Atlántico
A raíz da celebración do Quinto Centenario do Descubrimento de América nos anos 90, comezou a investigar e publicar sobre a pegada hispánica no Novo Mundo:
- Escribiu monografías para editoriais como Akal e libros de texto escolares para Edelvives.
- Tierra de oro: la América española en la edad moderna (1989).
- Vida, pasión y muerte de Alexander Hamilton: Unha biografía sobre un dos pais fundadores de Estados Unidos, publicada polo Instituto Franklin.
- Tan odioso como yo (2023): Un ensaio centrado no conflictivo e complexo mundo da primeira influencia hispánica e o vicerreinado en Perú.
2. A Galicia Altomedieval
En lingua galega e a través da Editorial Toxosoutos, converteuse nun nome propio do estudo da Alta Idade Media en Galicia (un período ao que el mesmo denomina a "Galicia Bárbara"):
- Voces da Galicia Bárbara (2019): Unha monumental recompilación e análise das fontes e documentos galegos desde finais do Imperio Romano ata o século XI. [
- A historia de Odoyno (2016): Unha aproximación ao século X galego baseada no periplo vital e o testamento dun monxe real do ano 982 vinculado a Santa Comba de Bande e Celanova.
Faceta Literaria (Ficción)
Ademais do seu perfil estritamente historiográfico, cultivou a narrativa de ficción en galego:
- O rei dos ameneiros (1987): Novela na que relata as tensións e a situación social da Galicia rural de principios do século XX.
- Dous fados (1995) e Días de pedra (1996)
____
Editorial: Toxosoutos 2019
Idioma: Galego
Páxinas: 505
HISTORIA