UNIVERSO CANTIGAS 02. AMIGO
€38,00
ISBN 9788497499101
O libro "Universo Cantigas. II. Cantigas de amigo" (identificado comercialmente como Universo Cantigas 02. Amigo) é un monumental volume de referencia filolóxica publicado a comezos de 2026. A obra foi coordinada polo catedrático Manuel Ferreiro xunto a un equipo de prestixiosos investigadores.
Esta peza editorial destaca polo seu inmenso valor científico e patrimonial á hora de rescatar, fixar e divulgar a nosa lírica medieval.
Características principais da obra
- O maior corpus de cantigas de amigo: O volume recolle a edición crítica rigorosa de exactamente 501 cantigas de amigo galego-portuguesas que sobreviviron a través dos cancioneiros medievais.
- Equipo de investigadores de primeiro nivel: A edición foi elaborada por filólogos expertos do proxecto como Manuel Ferreiro, Mariña Arbor Aldea, Bieito Arias Freixedo e Leticia Eirín.
- Paráfrase en galego actual: Cada unha das composicións medievais vai acompañada dunha tradución ou paráfrase ao galego contemporáneo, facilitando que calquera lector actual poida comprender o texto sen dificultade.
- Aparato crítico completo: O libro detalla minuciosamente as fontes manuscritas de cada poema e as diferentes edicións históricas previas que existiron.
- Conexión dixital interactiva: Cada poema impreso incorpora un código QR que conecta directamente coa súa versión crítica dixital expandida na plataforma web oficial do Proxecto Universo Cantigas.
Segundo volume da serie Universo Cantigas, que recolle a edición das 501 cantigas de amigo galego-portuguesas transmitidas polos cancioneiros medievais.
O texto (crítico) de cada cantiga vai acompañado dunha paráfrase en galego actual, para alén da indicación das fontes manuscritas, das edicións anteriores existentes e dun QR que liga cada poema á edición completa en Universo Cantigas.
O texto (crítico) de cada cantiga vai acompañado dunha paráfrase en galego actual, para alén da indicación das fontes manuscritas, das edicións anteriores existentes e dun QR que liga cada poema á edición completa en Universo Cantigas.
As cantigas de amigo
As temáticas xerais das cantigas de amigo céntranse no amor (correspondido, mais non sempre), nos obstáculos a ese amor (a separación, a prohibición), nos múltiplos sentimentos derivados dunha cita amorosa acordada, xa gozada ou frustrada: a ledicia e expectativa orixinadas pola próxima vinda do namorado; a dúbida, o temor ou a ira ante a súa demora ou incomparecencia; a ledicia do encontro; os ciúmes; a infidelidade temida; o medo á ruptura; mais tamén o desexo erótico e a consciencia feminina da propia sensualidade.
A crítica adoita distinguir dúas modalidades de cantigas de amigo. Por un lado, as de estilo cortés, protagonizadas por unha muller que sofre coita de amor, constitúen o “reverso do espello das cantigas de amor” (Tavani 1986: 139) por trataren temáticas e utilizaren estilemas propios daquel xénero. Por outra banda, as cantigas de amigo de estilo popularizante serían mostra dunha poesía áulica pretrobadoresca, e caracterízanse polo emprego de estruturas estróficas con paralelismo literal, vinculado ao procedemento do leixa-pren para encadear os motivos e as estrofas, así como pola reelaboración culta dalgúns tópicos extraídos da tradición oral popular.
Nalgunhas destas cantigas rexístrase o uso dun simbolismo de hermenéutica complexa baseado sobre todo en certos elementos da natureza (a fonte, o cervo etc.), cuxa connotación simbólica asociada á potencia fecundadora e xeradora de vida se remonta a tempos prehistóricos da humanidade. Terían que pasar séculos para que a Igrexa conseguise erradicar esta vivencia panteísta e pagá da natureza, moi viva na cultura popular medieval. Na maior parte dos casos conseguiu apenas cristianizar os ritos e os lugares dos cultos pagáns. Isto reflíctese nunha modalidade específica de cantigas de amigo, as chamadas cantigas de romaría ou cantigas de santuario, en que a peregrinación non é máis que unha escusa para unha cita amorosa e que probabelmente tivesen unha función propagandística dos propios santuarios citados expresamente nos textos. Clara mostra disto son algunhas cantigas dos xograres da ría de Vigo: a coñecida cantiga Sedia-m’eu na ermida de San Simion de Meendinho, as cantigas Eno sagrado, en Vigo e Mia irmana fremosa, treides comigo de Martin Codax, ou as cantigas de Joan de Cangas onde se identifica explicitamente o santuario como o lugar idóneo para que os dous namorados poidan aver lezer.
As temáticas xerais das cantigas de amigo céntranse no amor (correspondido, mais non sempre), nos obstáculos a ese amor (a separación, a prohibición), nos múltiplos sentimentos derivados dunha cita amorosa acordada, xa gozada ou frustrada: a ledicia e expectativa orixinadas pola próxima vinda do namorado; a dúbida, o temor ou a ira ante a súa demora ou incomparecencia; a ledicia do encontro; os ciúmes; a infidelidade temida; o medo á ruptura; mais tamén o desexo erótico e a consciencia feminina da propia sensualidade.
A crítica adoita distinguir dúas modalidades de cantigas de amigo. Por un lado, as de estilo cortés, protagonizadas por unha muller que sofre coita de amor, constitúen o “reverso do espello das cantigas de amor” (Tavani 1986: 139) por trataren temáticas e utilizaren estilemas propios daquel xénero. Por outra banda, as cantigas de amigo de estilo popularizante serían mostra dunha poesía áulica pretrobadoresca, e caracterízanse polo emprego de estruturas estróficas con paralelismo literal, vinculado ao procedemento do leixa-pren para encadear os motivos e as estrofas, así como pola reelaboración culta dalgúns tópicos extraídos da tradición oral popular.
Nalgunhas destas cantigas rexístrase o uso dun simbolismo de hermenéutica complexa baseado sobre todo en certos elementos da natureza (a fonte, o cervo etc.), cuxa connotación simbólica asociada á potencia fecundadora e xeradora de vida se remonta a tempos prehistóricos da humanidade. Terían que pasar séculos para que a Igrexa conseguise erradicar esta vivencia panteísta e pagá da natureza, moi viva na cultura popular medieval. Na maior parte dos casos conseguiu apenas cristianizar os ritos e os lugares dos cultos pagáns. Isto reflíctese nunha modalidade específica de cantigas de amigo, as chamadas cantigas de romaría ou cantigas de santuario, en que a peregrinación non é máis que unha escusa para unha cita amorosa e que probabelmente tivesen unha función propagandística dos propios santuarios citados expresamente nos textos. Clara mostra disto son algunhas cantigas dos xograres da ría de Vigo: a coñecida cantiga Sedia-m’eu na ermida de San Simion de Meendinho, as cantigas Eno sagrado, en Vigo e Mia irmana fremosa, treides comigo de Martin Codax, ou as cantigas de Joan de Cangas onde se identifica explicitamente o santuario como o lugar idóneo para que os dous namorados poidan aver lezer.
A poesía profana. Xéneros
As cantigas de amor.
As cantigas de amigo.
As cantigas de escarnio e maldizer.
As cantigas de amor.
As cantigas de amigo.
As cantigas de escarnio e maldizer.
CRÍTICAS ESPECIALIZADAS
As críticas e comentarios especializados do ámbito académico, filolóxico e cultural galego coinciden en cualificar o libro "Universo Cantigas. II. Cantigas de amigo" (coordinado por Manuel Ferreiro) como o proxecto máis ambicioso, moderno e rigoroso do século XXI para o estudo e fixación da lírica medieval galego-portuguesa.
Os principais argumentos e valoracións que destacan os expertos dividen as súas louvanzas en tres piares esenciais:
Os puntos máis eloxiados pola crítica especializada
- Inmediatez e hibridación dixital (O acerto dos QR): As recensións valoran de forma extraordinaria que o libro non sexa un "volume estático". A inclusión de códigos QR que conectan directamente o papel coa base de datos expandida de Universo Cantigas descríbese como un modelo modélico de "humanidades dixitais", permitindo ao investigador profundar instantaneamente nas variantes manuscritas de cada poema.
- A accesibilidade da paráfrase actual: Un dos comentarios máis repetidos nos suplementos culturais é o acerto de acompañar as 501 cantigas de amigo cunha versión en galego contemporáneo. A crítica sinala que isto democratiza a obra, logrando que un corpus de alto nivel científico sexa perfectamente comprensible e gozoso para un lector común, poetas actuais ou estudantes.
- Garantía e autoridade científica: Os expertos en filoloxía románica destacan a total solvencia do equipo editor (onde participan, xunto a Ferreiro,os investigadores Mariña Arbor, Bieito Arias e Leticia Eirín). Lóase o inmenso esforzo por depurar erros de lecturas decimonónicas ou de edicións previas menos sistemáticas.
- Fito de xustiza patrimonial: Destácase que este volume sitúa a Galicia na vangarda europea da edición dos seus propios clásicos medievais, devolvendo ás cantigas de amigo a centralidade internacional que merecen como o tesouro literario máis importante da nosa historia.
_____
Editorial: UN. da Coruña 03- 2026
Idioma: Galego
Páxinas: 570
CANTIGAS MEDIEVAIS
MÚSICA
MÚSICA POPULAR
POESÍA
CANTIGAS DE AMIGO
GALEGO-PORTUGUESAS