Peixes de luz é un poemario de Míriam Ferradáns ilustrado por Alba Troiteiro e publicado por Faktoría K de Libros (selo editorial do grupo Kalandraka) dentro da súa prestixiosa colección de poesía Tambo.
Temática e argumento
A obra estrutúrase como un poema longo, fragmentario e coral. Está ambientada por completo nun espazo portuario que funciona ao mesmo tempo como un escenario físico real e como un poderoso territorio simbólico.
O relato poético arrinca cunha imaxe fría e cotiá no peirao ("Estala a mañá no frío do porto. Uns homes fuman apoiados na varanda branca. Miran o mar. Miran o mar e mais o ceo. Nunca entre eles...") para mergullarse en correntes emocionais moito máis profundas:
- O desexo feminino: O poemario aborda de xeito moi especial a intimidade, as vivencias e o desexo das mulleres casadas con mariñeiros. Trátase duns afectos e dunha realidade habitualmente silenciada ou tratada con desleixo na literatura tradicional.
- A culpa e o erotismo: A través da voz poética e enunciada directamente dende o corpo feminino, explóranse sentimentos como a culpa, a sensualidade e a soidade derivada da espera.
Estilo literario
Fiel á traxectoria da autora, os versos de Peixes de luz destacan por unha linguaxe depurada e moi coidada, que presta unha atención absoluta ao ritmo, á imaxe e ao silencio.
Son poemas onde os ocos e o que non se di teven tanta importancia como as propias palabras, deixando flotar no aire as contradicións da vida ligada ao mar.
Son poemas onde os ocos e o que non se di teven tanta importancia como as propias palabras, deixando flotar no aire as contradicións da vida ligada ao mar.
Estala a mañá no frío do porto. Uns homes fuman
apoiados na varanda branca. Miran o mar.
Miran o mar e mais o ceo. Nunca entre eles.
A autora observa os corpos dos homes do mar e busca as palabras que apreixen o vÍnculo entre o traballo, o cansazo, o desexo, a perda e a supervivencia.
A luz aparece daquela non como salvación plena, senón como rescaldo: iso que brilla esvaradio, alén da materia ferida, no xesto m¡nimo, no corpo exposto, na memoria. E van emerxendo, nun tributo ao que foi, os trazos existenciais que nos angustian e nos salvan, iso que non se ve, esa sorte de mundo fantasmagórico que se percibe nos seres que non acaban de ter un lugar exacto ao que pertencer.
Nestes versos abrolla, nomeadamente, unha linguaxe atenta ao ritmo, á imaxe e ao silencio. Para, finalmente, deixar flotando nas ondas que move o vento a intimidade, o erotismo e a culpa, enunciados tamén desde o corpo feminino, porque a autora quixo, de xeito moi especial, falarnos do desexo das mulleres casadas con mariñeiros, unha realidade adoito despachada cun inxusto desleixo.
CRÍTICA ESPECIALIZADA
Os analistas e críticos literarios salientan principalmente os seguintes aspectos do poemario:
A luz aparece daquela non como salvación plena, senón como rescaldo: iso que brilla esvaradio, alén da materia ferida, no xesto m¡nimo, no corpo exposto, na memoria. E van emerxendo, nun tributo ao que foi, os trazos existenciais que nos angustian e nos salvan, iso que non se ve, esa sorte de mundo fantasmagórico que se percibe nos seres que non acaban de ter un lugar exacto ao que pertencer.
Nestes versos abrolla, nomeadamente, unha linguaxe atenta ao ritmo, á imaxe e ao silencio. Para, finalmente, deixar flotando nas ondas que move o vento a intimidade, o erotismo e a culpa, enunciados tamén desde o corpo feminino, porque a autora quixo, de xeito moi especial, falarnos do desexo das mulleres casadas con mariñeiros, unha realidade adoito despachada cun inxusto desleixo.
CRÍTICA ESPECIALIZADA
A crítica especializada recibiu Peixes de luz como unha das obras máis maduras, conmovedoras e agudas da traxectoria de Míriam Ferradáns , destacando a súa capacidade para reescribir e subverter a tradicional literatura de temática mariñeira.
Os analistas e críticos literarios salientan principalmente os seguintes aspectos do poemario:
1. Unha poética do "rescaldo" e o fantasmagórico
A crítica sinala que a luz que dá título ao libro non funciona como unha salvación total ou un elemento optimista, senón como un "rescaldo" ou un brillo esvaradío. Os estudosos destacan como Ferradáns sitúa a súa ollada "alén da materia ferida, no xesto mínimo", logrando que dos poemas emerxa un mundo fantasmagórico de seres que habitan os peiraos e que non teven un lugar exacto ao que pertencer.
2. Rompendo o silencio do desexo feminino no mar
Un dos puntos máis gabados pola crítica especializada é o retrato da soidade, o cansazo e, sobre todo, o desexo das mulleres vinculadas aos homes do mar.
Os críticos valoran que a autora dea voz e corpo a unha realidade historicamente silenciada ou idealizada con paternalismo na lírica galega, abordando sen tabús as pulsións afectivas e o erotismo feminino dende a espera no porto.
Os críticos valoran que a autora dea voz e corpo a unha realidade historicamente silenciada ou idealizada con paternalismo na lírica galega, abordando sen tabús as pulsións afectivas e o erotismo feminino dende a espera no porto.
3. A mestría no manexo do ritmo e o silencio
A nivel formal, a crítica destaca a estrutura de poema longo, fragmentario e coral. Gabouse unanimemente a precisión cirúrxica de Ferradáns coa linguaxe, onde a economía verbal e o uso intelixente do espazo en branco (o silencio) xogan un papel tan crucial para xerar a atmosfera de angustia e supervivencia como as propias palabras escritas.
4. Cohesión estética coas ilustracións
Diversas recensións apuntan a que o traballo gráfico de Alba Troiteiro para a prestixiosa colección Tambo de Faktoría K non funciona como un simple adorno. A crítica especializada valora as súas pezas visuais como un diálogo perfecto co texto, potenciando a frialdade, a néboa e a beleza cortante que respiran os versos.
A AUTORA
Míriam Ferradáns Ferradás é unha das voces máis destacadas e recoñecidas da poesía galega contemporánea. Nada no lugar de Bon (Beluso, Bueu) 1982 o seu estilo poético caracterízase por unha linguaxe depurada onde o íntimo, a memoria, o corpo e o mar adquiren unha gran dimensión simbólica.
Formación e traxectoria profesional
Formación e traxectoria profesional
Graduada en Traballo Social pola Universidade de Vigo, compaxina a súa faceta literaria co eido do ensino privado e o apoio psicosocial a nenos e adolescentes.
Alén da súa produción estritamente poética, exerce unha activa labor como columnista e colaboradora en medios de comunicación galegos como Sermos Galiza e Nós Diario, albergando tamén unha breve etapa na política municipal como concelleira en Bueu entre 2008 e 2011.
Obra poética principal
Alén da súa produción estritamente poética, exerce unha activa labor como columnista e colaboradora en medios de comunicación galegos como Sermos Galiza e Nós Diario, albergando tamén unha breve etapa na política municipal como concelleira en Bueu entre 2008 e 2011.
Obra poética principal
A súa traxectoria bibliográfica inclúe títulos de forte impacto crítico, algúns deles traducidos a linguas como o catalán e o castelán:
- Deshabitar unha casa (2016): Plaquette coa que inaugurou a súa andaina en solitario na edición e explorou as xeografías do doméstico e do abandono.
- Nomes de fume (Ed. Espiral Maior, 2017): Un dos seus libros máis celebrados, que indaga na liña da experiencia máis íntima e colectiva.
- Agosto (Ed. Apiario, 2019): Obra breve en formato plaquette editada polo selo especializado Apiario.
- Peixes de luz (Faktoría K de Libros, 2026): O seu poemario de madurez ambientado no universo dos peiraos, a soidade e o desexo das mulleres vinculadas ao mar.
Premios e recoñecementos
Míriam Ferradáns é unha das poetas da súa xeración máis galardoadas nos certames galegos:
- Premio Nacional de Poesía Xosé María Pérez Parallé (2016) por Nomes de fume.
- Premio de Poesía Francisco Añón (2016) por Deshabitar unha casa.
- Premio de Poesía Manuel Leiras Pulpeiro en varias ocasións (Gañadora en 2016 polo breve poemario Do tacto e galardoada de novo en 2021).
- Premio de Xornalismo Francisco Fernández del Riego (2021) polo seu artigo "Dalias", publicado en Nós Diario.
- Premio de Xornalismo Literario Manuel Lueiro Rey (2023) pola súa peza "Un maínzo de sal".
- Premio Rosalía de Castro de Cornellà obtido en distintas edicións.
____
Editorial: Kalandraka 10-2026
Idioma: Galego
Páxinas: 92
POESÍA