O zoco é un álbum ilustrado de corte dramático escrito por Antón Fortes Torres, ilustrado polo artista mexicano David Álvarez e publicado en maio de 2026 por OQO Editora dentro da súa colección Qontextos. O libro aborda de forma cruenta e poética o impacto psicolóxico da guerra a través dos ollos dun neno.
Argumento e contido principal
A obra funciona como un relato de dureza que sitúa o foco nos danos colaterais que a Guerra Civil Española (1936-1939) provocou na infancia:
- O esvarallamento da rutina: A historia arrinca cun disparo ("un estralo de milicroque no cristal") que rompe a normalidade. A seguridade do fogar, a escola, os xogos diarios e as aprendizaxes bórranse de súpeto coa chegada da violencia ao seu contorno.
- A perda e a ausencia: O neno vive nun estado constante de angustia e medo que alimenta os seus pesadelos. Ao longo do relato maniféstase a perda das súas figuras de referencia: a súa mestra, os seus amigos e a ausencia temporal do seu propio pai, ata que a morte remata por invadilo todo.
- Mecanismos de fuxida: Para soportar o horror, o protagonista tenta evocar de xeito constante a época de paz anterior á guerra ou foxe mentalmente a través dos contos de fadas.
- Desenlace fatal: O neno, na súa total inocencia, remata por confundir os sons e os estallidos dos bombardeos cos foguetes dunha festa popular, o que conduce a historia cara a un desenlace tráxico.
Estilo e apartado visual
O libro destaca pola crueza do texto dramático de Antón Fortes, que se equilibra coas metáforas visuais realizadas a grafito por David Álvarez. O uso do grafito acentúa a atmosfera escura, o silencio que campa na contorna e o illamento emocional do neno.
CRÍTICA LITERARIA
A crítica literaria e os medios especializados acolleron O zoco un álbum ilustrado emotivo, valente e necesario. A obra, escrita polo sarriao Antón Fortes e ilustrada por David Álvarez, destaca por abordar a Guerra Civil española desde unha perspectiva pouco habitual: a mirada dun neno.
Os principais puntos que suliña a crítica son os seguintes:
1. Un enfoque tenro pero directo sobre o horror
Os analistas destacan como o libro recolle con enorme tenrura e delicadeza os graves danos colaterais que calquera conflito bélico provoca de forma directa na infancia. Describe a perda repentina da inocencia cando o mundo do protagonista se esfarela: os xogos, a escola, a seguridade familiar e os amigos bórranse ante a irrupción do medo e a violencia.
2. Éxito na mestura de realidade e ficción
A crítica valora moi positivamente que a historia estea inspirada en feitos reais. O autor lógrao equilibrar introducindo elementos de ficción onde o neno recorre á evasión a través dos contos ou á evocación da época prebélica para poder soportar a dureza do que o rodea.
3. Reivindicación da memoria histórica
Os medios especializados asocian esta obra como un piar fundamental para a reivindicación da memoria histórica en Galicia. Poñen en valor a capacidade do formato de álbum ilustrado para explicar dinámicas históricas complexas a lectores máis novos (está catalogado para idades de entre 10 e 12 anos) sen caer no panfleto e mantendo unha alta calidade artística.
4. Parallelo coas guerras actuais
Nas propias recensións e entrevistas de presentación, destácase a súa total actualidade. A crítica coincide en que, aínda que se ambienta na España do 36, serve de espello universal para entender o sufrimento que viven hoxe en día os nenos noutros conflitos internacionais contemporáneos.
____
Editorial: OQO 05-2026
Idioma: Galego
Páxinas: 40
CARTONÉ
INFANTIL
A PARTIR DE 10 ANOS