"O espírito e a lama das formas: a filosofía de Nós (Risco, Castelao, Otero Pedrayo)" é
un ensaio filosófico de Anxo González Fernández, publicado no ano 2008 por Baía Edicións dentro da súa colección Cadernos de Pensamento.
O libro analiza en profundidade os fundamentos intelectuais, antropolóxicos e metafísicos que guiaron os principais ideólogos da Xeración Nós.
O libro analiza en profundidade os fundamentos intelectuais, antropolóxicos e metafísicos que guiaron os principais ideólogos da Xeración Nós.
💡 Eixes e claves da obra
- O dualismo ideal-romántico: O ensaio parte de como os autores de Nós compartían unha concepción da natureza, da cultura e do ser humano baseada nun dualismo romántico e idealista. O propio título do libro inspírase nunha célebre imaxe de Ramón Otero Pedrayo, quen ao observar o constante devir e caducidade do mundo ("o devalar"), definíao como a "fuxida do espírito, a loita xornaleira da alma patuxando na lama das formas".
- Diferentes modulacións dun mesmo fío: Aínda que Vicente Risco, Alfonso Daniel Rodríguez Castelao e Ramón Otero Pedrayo tiñan traxectorias e sensibilidades políticas ou estéticas distintas, o libro demostra como todos eles coincidían estruturalmente á hora de entender a identidade e o devir histórico de Galicia.
- Filosofía e Literatura: Escrito por un especialista na materia (Anxo González é doutor en Filosofía e profesor na Universidade de Santiago de Compostela), o texto serve como unha excelente guía de recursos e análise pedagóxica para comprender que detrás do proxecto literario e político do galeguismo de entreguerras existía un sólido andamio filosófico.
En resumo, é unha obra clave e moi sintética para quen queira ir máis alá da superficie literaria e entender as correntes de pensamento europeas que influíron na Galicia do primeiro terzo do século XX.
AUTOR
Anxo González Fernández (Ángel González Fernández) é un destacado filósofo, profesor e investigador galego, recoñecido como catedrático emérito da Universidade de Santiago de Compostela (USC). O seu traballo intelectual é un dos alicerces fundamentais na análise das relacións entre a filosofía e a literatura en Galicia.
Anxo González Fernández (Ángel González Fernández) é un destacado filósofo, profesor e investigador galego, recoñecido como catedrático emérito da Universidade de Santiago de Compostela (USC). O seu traballo intelectual é un dos alicerces fundamentais na análise das relacións entre a filosofía e a literatura en Galicia.
A finais de 2025, a súa traxectoria foi recoñecida publicamente co prestixioso V Premio Sapientia, outorgado pola Sociedade Interuniversitaria de Filosofía (SIFA) durante o I Congreso Internacional Xacobeo, valorando o seu compromiso histórico coa cultura e o pensamento galego.
📑 Perfil biográfico e académico
- Orixe: Naceu no concello de Xunqueira de Espadañedo (Ourense).
- Formación: É doutor en Filosofía pola Universidade Complutense de Madrid.
- Traxectoria docente: Iniciou a súa carreira no ensino secundario como Catedrático de Filosofía de Institutos (actualmente en excedencia). Posteriormente, deu o salto á universidade como Catedrático de Escolas Universitarias, impartindo docencia durante décadas na Facultade de Ciencias da Educación e na Facultade de Filoloxía da USC. Está adscrito ao Departamento de Filosofía e Antropoloxía Social.
🔬 Liñas de investigación e legado intelectual
O profesor González Fernández centrou os seus esforzos investigadores en desgranar o pensamento subxacente nos grandes autores de Galicia, demostrando que as nosas letras non eran só literatura, senón complexos sistemas filosóficos:
- O pensamento da Xeración Nós: Máis aló de "O espírito e a lama das formas" (2008), afondou nas raíces antropolóxicas e intelectuais de figuras clave como Vicente Risco ou Otero Pedrayo.
- O universo de Castelao: É un dos grandes especialistas nos alicerces ideolóxicos de Alfonso Daniel Rodríguez Castelao, publicando obras esenciais como Fundamentos antropolóxicos da obra de Castelao (1999) e o volume monográfico Castelao (2002, Baía Edicións).
- Filosofía e Literatura: Analizou os fíos metafísicos que conectan autores universais con Galicia, reflectido en estudos singulares como Hamlet e a realidade cunqueirana (1995) ou os seus ensaios sobre o proxecto lírico de Ramón Piñeiro.
Editorial: Baía 2008
Idioma: Galego
Páxinas: 3120
ENSAIO
ANTROPOLOXÍA
GALICIA