Ir a contenido
Gastos de envío para Galicia y España 4.45 €!
Gastos de envío 4.45€!

O CREPÚSCULO E AS FORMIGAS

€20,95
ISBN WP1093
O crepúsculo e as formigas é un libro de dez relatos de Xosé Luís Méndez Ferrín, publicado orixinalmente en 1961 e reeditado por Edicións Xerais, que marcou un antes e un despois na renovación da narrativa galega de posguerra.
Estrutura e punto de partida
  • Limiar simbólico. O volume ábrese cun texto introdutorio onde un narrador observa ao solpor unha rúa desde o alto dun edificio a través dun cristal que se vai embazando co seu propio alento, percibindo os transeúntes coma un carreiro informe de formigas, segundo recolle a Enciclopedia Galega Universal.
  • Dez relatos independentes. O libro está composto por dez historias breves e densas ambientadas en espazos urbanos e rurais de Vigo, Ourense e Santiago de Compostela, tal como detalla a entrada de Wikipedia en galego.
Temática e atmosfera
  • A violencia e o fatalismo. Os personaxes son seres marxinais, atormentados e insatisfeitos que camiñan cara a un destino tráxico, dominados pola opresión, a crueldade e a morte inexorable.
  • Alienación e deshumanización. A metáfora das formigas reflicte o individuo perdido na masa urbana e sometido a forzas cegas que non controla.
  • Subxectividade da mirada. O cristal embazado funciona como unha poética da percepción borrosa e inquietante que difumina os límites da realidade.
Innovación técnica e importancia literaria
  • Ruptura co realismo tradicional.Xunto a Percival e outras historias (1958), esta obra representa o xermolo da Nova Narrativa Galega, abandonando o costumismo rural para introducir influencias do existencialismo, Kafka ou Faulkner
  • Experimentación formal. Ferrín emprega procedementos vangardistas como o monólogo interior, a estrutura epistolar, a ruptura temporal e o uso de técnicas cinematográficas (planos, enfoques e elipses).

É o intre do crepúsculo.Agora é cando morre a lus e os perfiles das cousas deixan de ser concretos.Achego a miña cara á fiestra, aos vidrios da fiestra, e vexo a rúa longa, ateigada de xente informe, coma un carreiro de formigas que fervera estreitamente, escuramente
Os homes son coma formigas, na vila sen nome.E eu, niste intre do crepúsculo, véxoos desdebuxados, esvaídos, pois o alento da miña boca vai embazando progresivamente o cristal que se interpón antre os homes e a miña ollada.

CRÍTICA EPECIALIZADA
A crítica especializada considera O crepúsculo e as formigas a obra fundacional e o mellor exemplo da Nova Narrativa Galega, destacando a súa ruptura radical co costumismo tradicional e a incorporación das técnicas literarias europeas e americanas de vangarda.

Desde a súa primeira edición en 1961 —que contou cun limiar de Ramón Piñeiro— ata a súa consolidación no catálogo de  Edicións Xerais,  os estudos literarios coinciden en salientar catro grandes achegas do libro:
1. Homologación da narrativa galega coas vangardas europeas
  • Aire fresco na posguerra. Tal como apunta o escritor e crítico Antonio García Teijeiro, o libro trouxo novos aires á literatura galega dos anos sesenta ao conectala directamente co existencialismo e co obxectalismo francés (Nouveau Roman).
  • Influencias internacionais. A crítica subliña a presenza evidente de autores como Franz Kafka, William Faulkner, James Joyce ou John Dos Passos, superando definitivamente o realismo ruralista que dominaba a narrativa galega anterior, como recollen análises en blog das mulleres literatas e Aquí leemos todos.
2. Virtuosismo técnico e "enfoque esvaecido"
  • Experimentación formal. Segundo destaca a Wikipedia en galego, a crítica valora especialmente a densidade e brevidade dos relatos, sostidas por procedementos técnicos innovadores como o monólogo interior, a estrutura epistolar, a ruptura da liña temporal e o uso de técnicas cinematográficas (enfoques, elipses e planos).
  • Poética da mirada borrosa. Os estudos académicos sinalan o acerto simbólico do limiar inicial (un narrador que observa a rúa a través dun cristal embazado polo seu propio alento), que actúa como unha declaración de intencións estética: a realidade non se percibe con claridade obxectiva, senón esvaecida e deformada pola subxectividade e a angustia.
3. Estilo lacónico e atmosfera opresiva
  • Prosa espida e eficaz. Os analistas destacan o dominio de Ferrín dun estilo directo, seco, lacónico e por veces coloquial, que evita o adorno superfluo para potenciar a tensión dramática e o impacto emocional da violencia.
  • Desconstrución das expectativas. Estudos literarios como os recollidos en Quilombo Noroeste e teses doutorais sobre a súa narrativa curta (dispoñibles en TDX) resaltan como o autor crea un ambiente taciturno e de terror cotián onde os elementos naturais galegos —como a choiva ou a néboa— se transforman en símbolos de misterio, incomunicación e morte.
4. Retrato da alienación e do fatalismo
  • A metáfora das formigas. A crítica coincide en que os personaxes —seres marxinais, atormentados ou con eivas físicas e psicolóxicas— representan o ser humano deshumanizado e arrastrado por forzas cegas e inexorables cara a un destino tráxico, reflectindo tanto a angustia existencial universal como a asfixia social da Galicia franquista.

____

Editorial: Xerais 1961
Idioma: Galego
Páxinas: 120
NARRATIVA
RELATOS
NOVA NARRATIVA GALEGA